Na centralnom gradskom trgu danas* je obeležen Dan oslobođenja grada u Prvom svetskom ratu.
Parastos kod Spomenika palim borcima u Velikom ratu obavili su sveštenici Srpske pravoslavne crkvene opštine smederevske, a nakon intoniranja himne i minuta ćutanja, vence su položili predstavnici garnizona Vojske Srbije iz Požarevca, grada Smedereva, Udruženja potomaka ratnika 1912-1918. godine iz Smedereva i Kovina, Gradskog odbora SPS i SUBNOR-a.
Kazivanjem svojih stihova okupljenim građanima, na komemorativnom skupu, obratila se pesnikinja Miroslava Cvetković, a potom i Branko Milanović, predsednik gradskog Udruženja potomaka ratnika 1912-1918. godine.
– Pre 105 godina na ovom mestu, 30. oktobra 1918. godine ili po starom kalendaru 17. oktobra, sa zvonika naše crkve oko 11 časova čula su se zvona koja su najavila slobodu Smederevu i kraj Velikog rata koji je u našem sećanju ostao upamćen po brojnim žrtvama i stradanjima – podsetio je Milanović.
Iz Kabineta gradonačelnika Smedereva danas je saopšteno da najviše podataka o oslobađanju Smedereva u Prvom svetskom ratu čuva ratni dnevnik majora Dušana Dodića.
Kabinet je podsetio i da su venci položeni na spomenik koji je podignut i osveštan 1. decembra 1926. godine, na dan proglašenja Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.
U saopštenju je naglašeno i da je manje poznato da je grad zbog blizine granice sa Austrougarskom i dejstvovanja njene artiljerije sa brodova pre svih dosta trpeo.
– Uprkos jačem otporu iskazanom u velikom Mitrovdanskom boju 1914. godine, Smederevo je potpuno porobljeno u novembru naredne godine. U logore Austrougarske odvedeno je više od 2.000 Smederevaca koji su služili kao radna snaga i kao kulaci, ali nakon proboja Solunskog fronta 1918. godine srpska i francuska vojska, a pre svega Prva srpska armija, levo krilo konjičke divizije, potpomognuto Moravskom divizijom uspeva da 27. oktobra oslobodi Smederevsku Palanku i Veliku Planu. Posle toga 28. i 29. oktobra vodile su se odlučujuće borbe od Lozovika do Radinca. Pod komandom majora Dušana Dodića Smederevo je oslobođeno 30. oktobra – navodi se u saopštenju.
Izvor: Kabinet gradonačelnika Smedereva
* Na osnovu sugestije čitaoca portala “Smederevo uživo” da se proveri da li je crkva 1918. godine imala zvono, redakcija je preoblikovala prvobitno osmišljeni naslov, u 16:59, 30. oktobra.
